Μετακινώντας Αθήνα

October 13, 2008
Μετακινώντας Αθήνα 02, originally uploaded by Mika Boo.

“ΑΥΤΗ Η ΠΟΛΙΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΕΒΡΙΣΚΟΜΕΝΗ ΠΑΝΩ ΣΕ ΤΟΣΟ ΕΥΡΕΙΑ ΕΚΤΑΣΗ ΓΗΣ, ΑΛΛΑ ΣΗΚΩΝΕΤΑΙ ΚΑΙ ΚΟΥΒΑΛΑΕΙ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΙ ΤΗΣ ΑΛΛΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΙΔΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ, ΤΗ ΜΙΑ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΗ. ΑΝ ΚΑΠΟΙΟΣ ΕΥΧΟΤΑΝ…ΝΑ ΡΙΖΩΣΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΑΚΟΥΜΠΗΣΕΙ ΚΑΤΩ ΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ, ΠΟΥ ΤΩΡΑ ΑΙΩΡΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ, ΠΑΝΩ ΣΤΗ ΓΗ, ΤΗ ΜΙΑ ΔΙΠΛΑ ΣΤΗΝ ΑΛΛΗ, ΝΟΜΙΖΩ ΟΤΙ ΟΛΟΣ Ο ΤΩΡΙΝΟΣ ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΣ ΧΩΡΟΣ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ ΘΑ ΓΕΜΙΖΕ ΚΑΙ ΑΥΤΗ Η ΜΙΑ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΗ ΠΟΛΗ…ΘΑ ΣΧΗΜΑΤΙΖΟΤΑΝ.”

AELIUS ARISTIDES, “ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΡΩΜΗ”, 2ος μ.χ. αιώνας

ΤΟ ΡΕΥΣΤΟ///Η “Μετακίνηση της Αθήνας” ορίζει ένα θεωρητικό πλαίσιο μέσα από το οποίο η πόλη εξετάζεται όχι ως ένα στατικό, στέρεο μόρφωμα αλλά ως ένα περιβάλλον συνεχούς μετάθεσης ιδιοκτησιών, ατόμων και πληθυσμών. Ο κτιστός εξωσκελετός του ανθρώπου – η πέτρινη, μεταλλική, μπετονένια πόλη- προκύπτει από την επεξεργασία ορυκτών υλικών που προέρχονται από την γεωγραφία στην οποία εδράζεται, η οποία και αυτή είναι αποτέλεσμα μιας σωρείας κινήσεων υλικών, φυσικών φαινομένων και διαδοχικών διαστρωματώσεων.

Η αστική δομή έχει ταχύτητα. Διανύει αποστάσεις και διαμορφώνεται στον άξονα του χρόνου. Δεν είναι τυχαίο που τα εργαλεία που αναπτύχθηκαν με σκοπό να μετρήσουν και να μελετήσουν τα ανεξέλεγκτα φυσικά φαινόμενα βρίσκουν σήμερα εφαρμογή στον αστικό χώρο για να εξηγήσουν το ρευστό της πόλης. Η θεωρία του “Παλιρροϊκού κύματος” του Blumenfeld, η πόλη ως “Σώμα Δίχως Όργανα” στην μη τελεολογική σκέψη του Manuel de Landa (αρχικά του Deleuze&Guattari) και άλλα. Σε ένα τέτοιο milieux η πραγματικότητα -αυτή που μοιάζει ακλόνητη- παραμορφώνεται από την πρόβλεψη της μελλοντικής μορφής. Η ενατένιση του απώτερου μέλλοντος χρησιμεύει στην πρόβλεψη μιας καταστροφής, την αποφυγή μιας βλάβης ή στον ουτοπικό στοχασμό. Ο αστικός πολιτισμός συνεχώς βελτιώνει την ακρίβεια και το εύρος αυτής της πρόβλεψης. Μπορούμε να πούμε πως αν η ιστορική καταγραφή υπήρξε η πηγή των γνώσεων και πρακτικών του -μετά τον 18 αιώνα- αστικού πολιτισμού, η σύγχρονη εποχή συμβουλεύεται το μέλλον παρά το παρελθόν. Η αναλυτική σκέψη στη μετα-νεωτερική εποχή μετατίθεται στην επιστήμη της μελλοντολογίας. Δεν σκεφτόμαστε απλά το μέλλον αλλά προγραμματίζουμε προσεκτικά την πραγμάτωσή του (Μελλοντική Πόλη, 1987). Μοιάζει λοιπόν πως η διαδρομή που έχει ακολουθήσει το ρευστό δεν είναι τόσο σημαντική όσο το προς τα που ολισθαίνει τώρα -ή αύριο.

“…Η αναμονή του μέλλοντος είναι τόσο συνηθισμένη και αναπόφευκτη όσο και η αναπνοή. Ίσως, μάλιστα, να είναι κι αυτή, όπως η αναπνοή, αθέλητη και μηχανική. Παρακολουθώντας το πέταγμα ενός πουλιού, μπορούμε να υποθέσουμε τη διαδρομή που θα ακολουθήσει, τεντώνουμε το χέρι για να πιάσουμε κάτι που πέφτει, τραβιόμαστε για να φυλαχτούμε από κάποιο χτύπημα. ” Charles Jencks 1971

Σε μια πόλη λοιπόν που μελετάται σαν “μετεωρολογικό φαινόμενο” ο τόπος δεν ορίζεται από τα κτιστά όριά του αλλά αναγιγνώσκεται μέσα από την πλέξη των συστατικών του. Ερώτημα τίθεται για το αν μπορεί και αν πρέπει να ελεγχθεί η σύσταση αυτού του μείγματος.

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ///Όλοι αυτοί οι παράγοντες που εντατικοποιούνται μέσα στο σώμα της πόλης, όλα αυτά τα συμφέροντα που συγκλίνουν ή αποκλίνουν, αθροίζονται ή συγκρούονται συνθέτουν έναν “αισθητήρα” που αναζητά την νεωτερικότητα, το κέρδος ή την εξυπηρέτηση συμπλεγμάτων από ανάγκες. Ο αισθητήρας αυτός είναι τυφλός καθώς αποτελείται από μονάδες, πλήθη ή οργανισμούς που δεν επικοινωνούν άμεσα μεταξύ τους αλλά συγκοινωνούν μέσα από τις δυνάμεις επιθυμίας τους. Αυτός ο αισθητήρας είναι που αναζητά κενό προς εκμετάλλευση και που εντείνει και επιμηκύνει την κάλυψη της πόλης προς το εξωτερικό. Και εδώ, εννοούμε εξωτερικό ως προς το υπάρχον, είτε αφορά στην επέκταση της υποδομής όλο και πιο μακριά είτε στην συμπύκνωση του χώρου όταν η πόλη αναδιπλώνεται στο εσωτερικό της. Είναι το δίλημμα: GO FAR / GO TOKYO όπως διατυπώθηκε στο Europan 7.

ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ/// Η πλεύση μέσα στο αστικό μείγμα εκτυλίσσεται από γενεά σε γενεά. Η ιδιοκτησία του χώρου ρευστοποιείται ή στερεοποιείται, χάνεται ή κερδίζεται, συσσωρεύεται ή διασκορπίζεται μαζί με ένα πλήθος δικαιωμάτων, συμπεριφορών και κληρονομικών χαρακτηριστικών που εδράζονται μέσα σε αυτόν. Την μετακίνηση προκαλεί μια συμφορά ή μια αναζήτηση για κάτι το καλύτερο. Η μετακίνηση προκαλείται από δυνάμεις καταστροφής ή δημιουργίας. Η μετακίνηση μπορεί να είναι μετανάστευση ή μετοίκιση ή μετακόμιση ή αστικοποίηση ή προαστιοποίηση. Αυτή η ροή πληθυσμού συμβαίνει μεταξύ του κτισμένου. Μπορεί να εμφανιστεί με την μορφή ευκαιριακής μετατόπισης ή συνειδητής εξόδου. Αυτό συμβαίνει τόσο σε καθημερινή βάση κατά την αναζήτηση και επιτέλεση της εργασίας όσο και κατά την διάρκεια του μέσου όρου ζωής. Μια ζωή που συμβαίνει μεταξύ διαφορετικών χώρων, αλλά διατηρώντας την ψευδαίσθηση ότι είναι τοπική, μόνιμη, αιώνια, εξαρτημένη από έναν τόπο. Ο τρόπος με τον οποίο η υποδομή της πόλης είναι φτιαγμένη εκπαιδεύει τον κάτοικο για αυτήν την εγκατάλειψη της στασιμότητας του. Η καθημερινή μετακίνηση πλέον δεν αφορά το μυικό σύστημα του ατόμου αλλά εξαρτάται από συστήματα, μηχανές και τροχιές που δεν ελέγχονται, ούτε σχεδιάζονται, ούτε τίθενται σε κίνηση από αυτό. Άλλωστε, όσο αυξάνεται η ταχύτητα και η απόσταση της μεταφοράς τόσο πιο ακίνητο μοιάζει να παραμένει το σώμα, προσεκτικό για να εξοικονομεί χώρο και να εντάσσεται στο πλήθος. Όλα αυτά ορίζουν ένα νέο σχήμα του τόπου, όχι ως εδαφική εγκατάσταση αλλά εν κινήσει. Ο τόπος μετατρέπεται σε ένα διάγραμμα στον άξονα του χρόνου.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: