Μεγαλώνοντας μέσα σε όνειρα ή εφιάλτες

November 21, 2008

Οι απαιτήσεις του αρχειακού τσίρκου, που το blog αυτό συγκροτεί, σχεδόν μου επιβάλλουν να ξεκινήσω το δικό μου νούμερο από τις πρώτες ημέρες της ζωής μου σαν γονιμοποιημένο ωάριο μέσα στην κοιλιά της μητέρας μου. Ήταν εκείνες περίπου οι ημέρες που ο Δημήτρης Αντωνακάκης ξαναδούλευε το κείμενο της διάλεξης που είχε δώσει λίγους μήνες πριν στο ΤΕΕ με τίτλο “Πολυκατοικία: όνειρο ή εφιάλτης” προκειμένου να δημοσιευτεί στις σελίδες 68-78 του Δελτίου Συλλόγου Αρχιτεκτόνων, 6/1981. Αν και έχουμε την ίδια ηλικία, λοιπόν, έτυχε να το συναντήσω για πρώτη φορά σήμερα στις σελίδες ενός βιβλίου-αρχείου αυτή τη φορά, που έχει επιμεληθεί ο Δημήτρης Φιλιππίδης (Ανθολογία κειμένων ελληνικής αρχιτεκτονικής 1925-2002, Μέλισσα, Αθήνα, 2006). Σημεία του εδώ κι εκεί θυμίζουν πρόσφατες συζητήσεις μας με τον mikaboo, μία (που ήταν 6) ενδιαφέρουσα Διπλωματική εργασία που παρουσιάστηκε πριν λίγες εβδομάδες στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ, απορίες που γεννιούνται από απότομες προσγειώσεις νέων αρχιτεκτόνων που πιάνουν για πρώτη φορά δουλειά σε μεγάλα και μικρότερα αρχιτεκτονικά γραφεία της πρωτεύουσας σήμερα, ερωτήματα που παραμένουν επίκαιρα και άλλα που φαίνεται να έχουν χάσει το νόημά τους… Τέτοια, όμως, θέματα είναι φυσικό να ανακύπτουν όταν φτάνω να συζητώ με ένα συνομήλικό μου κείμενο.

Ερώτημα 1ο

– Γιατί σχεδιάζω;

– Είναι η δουλειά μου.

Είναι η δουλειά μου;

Ποια είναι ακριβώς η δουλειά που έμαθα να κάνω και μια ΣΦΡΑΓΙΔΑ μου την κατοχυρώνει;

Έχει κάποιο περιεχόμενο;

– Δουλεύω για να ζήσω – Εγώ.

– Δουλεύω για να κατοικήσει – Αυτός.

Τι σημαίνει κατοικώ;

– Σημαίνει: βάζω το κεφάλι μου κάτω από μια στέγη και καλύπτω τα πλευρά μου με τοίχους;

– Σημαίνει: οικειοποιούμαι ένα χώρο;

– Σημαίνει: ρυθμίζω τις σχέσεις μου με το περιβάλλον;

Καλά όλα αυτά.

– Εγώ όμως δουλεύω και για να κερδίσω…

Σχεδιάζω όμως ταυτόχρονα για την ανθρώπινη κοινότητα, μορφώνω ένα περιβάλλον.

Σχεδιάζω για να προσφέρω στο γείτονα (!)

Γράφουμε στις εφημερίδες:

“Οι Έλληνες μηχανικοί πρόσφεραν με τη δουλειά τους στις δύσκολες ώρες του έθνους…”.

Να το αποτέλεσμα: Η Αθήνα. Η Θεσσαλονίκη. Η επαρχία.

– Είναι αποτέλεσμα προσφοράς;

– Αποτέλεσμα προσωπικής ολοκλήρωσης;

– Αποτέλεσμα κερδοσκοπίας;

Μεγαλώνοντας μ�σα στον εφιάλτη;

Ερώτημα 2ο

– Για ποιόν σχεδιάζω;

Για τον μελλοντικό κάτοικο;

Για αυτόν που με πληρώνει;

Για τον εργολάβο;

– Στάσου, ποιόν προσπαθώ να εξυπηρετήσω;

– Τον Άνθρωπο τον μοναχικό, το ζευγάρι, την οικογένεια.

Για το ζευγάρι οι απαιτήσεις είναι γνωστές:

ένα σαλόνι-τραπεζαρία

ένα υπνοδωμάτιο

η κουζίνα

το λουτρό

– φαϊ – ανάπαυση – ύπνος – φαϊ – … κλπ.

– τι θα πει φαϊ;

– τι θα πει ύπνος;

Γνωστά…

Χρειάζεται λένε προστασία απ’τον γείτονα:

– να μην τον βλέπουν

– να μην τον ακούνε

Χρειάζεται απομόνωση της κουζίνας:

– να μην μυρίζει το σπίτι

Χρειάζεται να μη μπαίνει σκόνη απ’ τις μπαλκονόπορτες:

ας μη κάνουμε.

Χρειάζεται να μη μπαίνει αέρας από τα κοινόχρηστα:

ας τα κλείσουμε.

Χρειάζεται να μη μπαίνει ήλιος και χαλά τα έπιπλα:

Παντού μια λογική που θυμίζει αποστείρωση

Έτσι το φάρμακο ταιριάζει σε όλους.

Για την οικογένεια επίσης, οι απαιτήσεις είναι γνωστές.

Οικογένεια – ζευγάρι – παιδιά και παππούδες.

Ένας θεσμός τόσο εύθραυστος, τόσο ευαίσθητος.

Ένας θεσμός στηριγμένος στην εμπιστοσύνη και στην παραδοχή του άλλου.

Ένας θεσμός που μεταμορφώνεται καθημερινά.

Μια ανθρώπινη ομάδα που αλλάζει μέρα με τη μέρα,

– διαφορετικές γενιές

– διαφορετικές ηλικίες

– διαφορετικές νοοτροπίες

συνυπάρχουν μέσα στα σαφή όρια που σχεδίασα.

Δεν ήταν δύσκολο:

1 σαλόνι

2 ή 3 υπνοδωμάτια

κουζίνα

λουτρό

Έτσι φτωχύναμε τα σπίτια. Τ’αφήσαμε γυμνά από τα αποτυπώματα της ανθρώπινης δράσης, και…

“Ξέρεις, τα σπίτια πεισματώνουν εύκολα σαν τα γυμνώσεις”. (Γ. Σεφέρης: Ποιήματα, Κίχλη Α‘)

Υπερεπίθεση διαμερισμάτων

κάτω τα φτηνά

πάνω τα ακριβά

ένα κλιμακοστάσιο που να μην πιάνει χώρο

(άλλωστε ποιός παει σήμερα απ’τη σκάλα)

Μια είσοδος “πολυτελής”, μάρμαρα – γύψινα – καθρέπτες κι ο θυρωρός – πρόσφυγας από την επαρχία για να μετάσχει στις λειτουργίες της ΠΟΛΗΣ (!)

Για όλους αυτούς ένα κοινό πρόγραμμα ζωής χωρίς ιδιαιτερότητες και προβλήματα.

Πρόγραμμα PRET-A-PORTER και PASSPARTOUT

Για ποιόν σχεδιάζω;

Ερώτημα 3ο

Για ποιό κοινωνικό / για ποιό φυσικό χώρο σχεδιάζω;

Για μια “κοινότητα” που έχει κάποιες γνωστές κοινωνικές και οικονομικές σχέσεις;

Για μια κοινότητα που έχει μια παράδοση σε εξέλιξη;

Για μια κοινότητα που κοντεύει να χάσει τα χαρακτηριστικά της μές στην προσπάθεια να μιμηθεί κάποιους άλλους;

Και για ποιό τόπο;

Ένα τόπο που το κλίμα του μου δίνει το ελεύθερο να μην πολυασχοληθώ με λεπτομέρειες για τη βροχή και το χιόνι και την καταιγίδα;

Όπου όλα είναι ήπια, εκτός απ’το σεισμό;

Σε μια πόλη, ή χωριό, που έχει ακόμα οικόπεδα άχτιστα, κι ένα ρυμοτομικό που έχει σχεδιαστεί για τις μπουλντόζες;

Σχεδιάζω για ένα τόπο με μια τεχνολογία απλή χωρίς προβλήματα:

Κολώνες – δοκάρια – πλάκες. Εύκολο.

Τούβλα – σοβάδες – κουφώματα. Εύκολο.

Δεν έχω υπεύθυνο κατασκευής αλλά δεν χρειάζεται:

Ο κάθε μάστορας ξέρει καλύτερα από μένα τι πρέπει να κάνει.

Παράδειγμα: Ο υδραυλικός, είναι σοφός, αδύνατο να τον παρακολουθήσω. Πού έμαθε; Ποιός τον δίδαξε; Ποιός έχει την ευθύνη;

Αθήνα 1980

Ερώτημα 4ο

Ποιό είναι το θεσμικό πλαίσιο που προσδιορίζει τις αρχές οργάνωσης του οικισμού, τις αρχές οργάνωσης του οικοδομήματος; Ποιό είναι το όραμα του νομοθέτη;

Αυτό που επιτάσσει ο ΓΟΚ

Τον ξέρετε όλοι:

διυλίζει το κουνούπι και καταπίνει την καμήλα

απαγορεύει, περιορίζει, δεσμεύει

έχει ν’ αντιμετωπίσει, “ασυνείδητους κατασκευαστές”

ανέντιμους κερδοσκόπους, “αδιάφορους σχεδιαστές”

Στόχος του – αν δεχθούμε ότι υπάρχει – η πλήρωση των στεγαστικών αναγκών με κάποιο έλεγχο. Πρόβλημα στεγνά τεχνικό ωφελιμιστικής σκοπιμότητας. Μια διοίκηση ασκεί την εποπτεία του ΓΟΚ. Μετρώντας τα εκατοστά – Εφαρμόζοντας αρχές ομοιομορφίας – συμμετρίας – “αντικειμενικής ουδετερότητας”.

Τί άλλο να κάνει;

Να προωθήσει την έρευνα;

Τη δημιουργική προσπάθεια;

Όπου και όταν υπάρχει θέμα να το συζητήσουμε:

Αρχίζουμε μάλιστα να έχουμε και απόψεις…

Για το αδιάφορο δεν υπάρχει πρόβλημα. Καμία αντίδραση.

Πώς αλλιώς να γίνει;

Advertisements

One Response to “Μεγαλώνοντας μέσα σε όνειρα ή εφιάλτες”

  1. Μιχαήλ Says:

    Καλώς σε βρήκαμε και σε διαβάζουμε


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: