2 πλοία 1 αρχείο

November 29, 2008

Στο πρώτο ταξίδι του με το πλοίο H.M.S. Beagle στο Tierra del Fuego, ο καπετάνιος Pringle Stokes έπεσε σε βαθιά κατάθλιψη.

Στο λιμάνι Famine στο στενό του Μαγγελάνου κλειδώθηκε στην καμπίνα του για 14 μέρες και μετά -στις 2 Αυγούστου- αυτοπυροβολήθηκε και πέθανε μέσα στο ντελίριο του 12 μέρες αργότερα. Στο δεύτερο ταξίδι τη θέση του εκλιπόντος κατέλαβε ο καπετάνιος Robert FitzRoy. Ο νέος καπετάνιος του H.M.S. Beagle αναζήτησε παρέα από έναν κύριο της κλάσης του για αυτό το ταξίδι, φοβούμενος τις συνέπειες της απομόνωσης που υπέστη ο προηγούμενος στο παρθενικό ταξίδι του πλοίου. Τη θέση αυτής της συντροφιάς για το ταξίδι ανέλαβε ο νεαρός Κάρολος Δαρβίνος, πριν ακόμη τελειώσει τις σπουδές του ως νατουραλιστής, όντας ένας αποτυχημένος γιατρός (αποχώρησε από την αίθουσα της ανατομίας μπροστά στη θέα του αίματος).

Με αυτό το πλοίο ο Δαρβίνος ξεκινάει το 1831 το πεντάχρονο ταξίδι του (27 Δεκεμβρίου1831 έως 2 Οκτωβρίου 1836). Το ταξίδι του πλοίου οργανώθηκε για υδρογραφικούς και χαρτογραφικούς ερευνητικούς λόγους. Έμελλε να εξερευνήσει τα παράλια της Ν. Αμερικής και να φτάσει μέχρι τα νησιά Γκαλαπάγκος.

Σε αυτό το ταξίδι ο Κάρολος Δαρβίνος (αστείο το όνομα μτφρ. στα ελληνικά) έθεσε τις βάσεις για το βιβλίο του Origin of Species (1859). Κρατώντας λεπτομερείς σημειώσεις, ημερολόγια και σκίτσα, κατέγραψε τις ατέλειες των φαινομενικά παράπλευρων ειδών ζωής από αυτό του ανθρώπου. Μέσα από αυτό το αρχείο μορφολογικών καταγραφών μπόρεσε να δει τις συνέχειες, τις ομοιότητες, τις αποκλίσεις και εν τέλει την εξέλιξη των οργανισμών.  Έτσι κάπως μελετάται και η ιστορία εκείνη περίπου την εποχή, τον 19ο αιώνα -τον αιώνα της ιστορίας- καθώς οι πολιτισμοί αρχίζουν να μελετώνται συγκριτικά. Πρόκειται λοιπόν για μια συγκριτική βιολογία (comparative biology) βασισμένη σε ένα υλικό παρατήρησης. Η μελέτη του Δαρβίνου δεν είναι τίποτα άλλο από μια συλλογή. Η πολύ απλή και σαφής θεωρία του συντίθεται κατά την διάρκεια του πλου αυτού του “κινούμενου εργαστηρίου”. Εδώ δεν υπάρχει ακριβώς πείραμα με την έννοια της επιστημονικής μεθόδου (μιας και ο εξελικτικός χρόνος μετριέται σε διαστήματα μεγαλύτερα από τη ζωή του ερευνητή ακόμα και του σταδίου ολόκληρου του είδους του) ,αλλά μια αποτύπωση του φυσικού κόσμου. Η έρευνα έχει άμεση σχέση με μια σύνθεση αρχείου: μια μανιώδης συλλογή στοιχείων, χαρακτηριστικών και σχηματισμών. Η ερμηνεία της καταγωγής των ειδών ως αποτέλεσμα φυσικής επιλογής είναι απόρροια της καταλογοποίησης και της αρχειοποίησης των φαινοτύπων σε σύνολα. Όπως ακριβώς διερευνώνται οι μέθοδοι καταγραφής και παραγωγής του ιστορικού λόγου την εποχή εκείνη (διαλεκτικός υλισμός μπλα, μπλα) έτσι και εδώ η φύση δεν μελετάται ως ένα στέρεο οικοδόμημα αλλά ως ένα δυναμικό σύστημα που μεταβάλλεται στον άξονα του ιστορικού ή και προ-ιστορικού χρόνου.

Το πλωτό εργαστήρι του Δαρβίνου αποτελεί μια αντιστροφή της βιβλικής Κιβωτού με την έννοια μιας αποκέντρωσης του σχηματισμού των ειδών από μια δεδομένη πηγή και την ανάδειξη ενός μηχανισμού -αυτόν της φυσικής επιλογής. Ο ρόλος του ανθρώπου εδώ δεν εστιάζεται πλέον στο κέντρο, στη θέση του σωτήρα ή του εντολοδόχου του θείου ή του καπετάνιου αυτού του “πλεούμενου αρχείου βιοποικιλότητας” αλλά αντίθετα αποτελεί απλά ένα μέρος του, έναν παρακλάδι σε μια δενδροειδή γενεαλογία. Και όπως σε κάθε μηχανισμό, η μεταβλητότητά του εποπτεύεται σε μορφή διαγράμματος που εξελίσσεται στον χρόνο.

Δύο πλοία για το ίδιο αρχείο. Και τα δύο πλοία κατατεμαχίζουν τον οργανικό κόσμο σε κατηγορίες, λίστες και διαμερίσματα. Αν το πλοίο του Νώε αποτελεί ένα δοχείο στεγανού εγκλεισμού του οργανικού κόσμου (μαύρο κουτί), το πλοίο του Δαρβίνου πλέει συνεχώς στο ρευστό της έκτασης του αρχείου μέχρι να ερμηνεύσει τη γενεαλογική του ταυτότητα.

Σκίτσα από τον Bishop John Wilkins’s Essay Towards a Real Character, and a Philosophical Language (1668)

Advertisements

3 Responses to “2 πλοία 1 αρχείο”

  1. petrosphokaides Says:

    εξαιρετικό post….!


  2. Ξαναδιαβάζοντας αυτό το κείμενο σήμερα, μετά τα logos με τους ελέφαντες, τα αρχεία και τα καράβια, νομίζω ότι είναι ένα από εκείνα τα καθοριστικά posts που ορίζουν αυτό το blog. Τσίρκο+αρχείο+πλοίο=Archival Circus at its favourite territory!

  3. Michael Says:

    Χε, χε, χαίρομαι που το ξαναδιάβασες τότε!


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: